آشنایی با اجزای گیتار و ساختمان آن

اگر از علاقه‌مندان به یادگیری ساز گیتار هستید ضروری است که قبل از شروع نوازندگی با اجزای گیتار و ساختمان آن آشنا شوید. بسیار مهم است که نام و کارکرد قسمت‌های مختلف سازی که می‌نوازید را بدانید. درست است که گیتار دارای انواع مختلفی اعم از کلاسیک، آکوستیک و الکتریک می‌باشد اما ساختار همه آنها تا حد زیادی شبیه به یکدیگر می‌باشد.

شناخت ساختار گیتار نه‌تنها به شما کمک می‌کند سریع‌تر نوازندگی را یاد بگیرید، بلکه باعث می‌شود بتوانید کوک صحیح، نگهداری اصولی و حتی انتخاب گیتار مناسب را با آگاهی کامل انجام دهید.

بسیاری از هنرجویان مبتدی بدون شناخت اجزای گیتار شروع به تمرین می‌کنند، اما این موضوع باعث کند شدن روند مراحل یادگیری گیتار و ایجاد اشتباهات رایج می‌شود. در مقابل، هنرجویانی که شناخت کاملی از ساختمان گیتار دارند، سریع‌تر پیشرفت می‌کنند و کنترل بهتری روی صدای ساز دارند.

ما در این مقاله قصد داریم به معرفی اجزای گیتار بپردازیم تا دیدی کلی نسبت به ساختار آن به شما بدهیم.

گیتار چیست؟

قبل از آشنایی با ساختمان و نام اجزای گیتار بهتر است بدانید که این ساز محبوب نوعی ساز زهی است که با پیک یا انگشت نواخته می شود و به ‌طور معمول دارای شش سیم است. در گیتار صدا توسط ارتعاش سیم ها تولید می‌شود. صدای سیم‌های در حال ارتعاش یا بصورت آکوستیک، از طریق یک محفظه‌ی توخالی یا همان بدنه گیتار تقویت می‌شود (مثل گیتار آکوستیک) و یا از طریق آمپلی فایر و اسپیکر به‌صورت الکتریکی تقویت و شنیده می‌شود.

این ساز را با دو دست می‌نوازند: یک دست با مضراب یا با نوک انگشتان به سیم‌ها ضربه می‌زند تا سیم‌ها مرتعش شوند و هم‌زمان انگشتان دست دیگر با قرار گرفتن پشت پرده‌ها و ایجاد تغییر در طول سیم‌ها، کوک سیم‌ها را تغییر داده و در نتیجه نت‌های موسیقایی تولید می‌شوند.

هر چه کیفیت اجزای گیتار بهتر باشد، صدای تولید شده واضح‌تر، گرم‌تر و حرفه‌ای‌تر خواهد بود.

ساختمان و نام اجزای گیتار

سردسته Headstock

سردسته قسمت بالایی گیتار است که انتهای سیم‌های گیتار در آنجا قرار دارد. همچنین گوشی‌های کوک گیتار نیز روی سر دسته نصب می‌شوند.

وظیفه اصلی Headstock نگه داشتن سیم‌ها و ایجاد کشش مناسب برای تولید صدای دقیق است. طراحی و کیفیت این بخش تأثیر مستقیم بر پایداری کوک دارد.

گوشی‌های کوک Tuning Machine

یکی دیگر از اجزای گیتار گوشی‌های کوک است که با چرخاندن آن سیم گیتار کوک می‌شود. همانطور که گفتیم گوشی‌های کوک بر روی سر دسته قرار می‌گیرند و انتهای هر سیم به دور یک گوشی کوک پیچیده می‌شود. هر سیم گیتار با توجه به میزان کشیدگی آن صدایی را تولید می‌کند که این میزان کشیدگی را می‌توان با چرخاندن گوشی کوک مربوط به آن تنظیم نمود.

هرچه گوشی‌های کوک کیفیت بالاتری داشته باشند، گیتار دیرتر از کوک خارج می‌شود و تنظیم آن دقیق‌تر خواهد بود. این موضوع برای اجرای حرفه‌ای بسیار مهم است.

بیشتر بدانید: راهنمای جامع آموزش کوک گیتار

شیطانک Nut

در انتهای سر دسته و بر روی دسته گیتار قطعه‌ای به نام شیطانک نصب می‌شود که معمولا از جنس پلاستیک، فلز و یا استخوان می‌باشد. بر روی شیطانک شیارهایی با فاصله یکسان وجود دارد که سیم‌ها از داخل آنها می‌گذرند.

وظایف مهم Nut:

• نگه داشتن سیم‌ها در موقعیت صحیح
• تنظیم فاصله سیم‌ها
• کمک به تولید صدای شفاف

شیطانک با کیفیت بالا باعث بهبود sustain و وضوح صدا می‌شود.

دسته یا گردن Neck

دسته یکی دیگر از اجزای گیتار و از جنس چوب است که سر دسته را به بدنه گیتار متصل می‌کند. سیم‌های گیتار از روی دسته آن عبور می‌کنند. دسته گیتار با استفاده از چسب و یا پیچ به بدنه آن متصل می‌شود.

طراحی Neck تأثیر زیادی بر راحتی نوازندگی دارد. دسته‌ای که ارگونومی مناسبی داشته باشد باعث کاهش خستگی دست و افزایش سرعت نوازندگی می‌شود.

فرت Fret

فرت‌ها میله‌های فلزی هستند که بر روی فرت بورد قرار می‌گیرند. نوازنده با فشار دادن سیم بر روی یک فرت اندازه طولی آن سیم را تغییر می‌دهد بنابراین ارتعاش سیم تغییر کرده و صدای نت مورد نظر شنیده می‌شود.

وظیفه فرت:

• تعیین محل دقیق نت‌ها
• تغییر طول سیم برای تولید نت‌های مختلف

هرچه فرت‌ها دقیق‌تر نصب شده باشند، گیتار کوک دقیق‌تری خواهد داشت.

فرت بورد Fretboard

فرت برد و یا فینگر برد یکی دیگر از اجزای گیتار و از جنس چوب است. این تکه چوب بر روی دسته گیتار نصب می‌شود و فرت‌‌های گیتار روی آن قرار می‌گیرند.

جنس Fretboard تأثیر مستقیمی بر حس نوازندگی و کیفیت صدا دارد. چوب‌هایی مانند Rosewood و Ebony از بهترین گزینه‌ها هستند.

تراس راد Truss Rod

تراس راد یک میله فلزی بلند است که در داخل دسته گیتار قرار دارد. وظیفه آن تنظیم انحنای دسته گیتار می‌باشد.

ممکن است کشش سیم‌های گیتار باعث کج شدن دسته آن شود. بنابراین با چرخاندن انتهای این میله به راحتی می‌توان فاصله بین سیم‌ها و فرت بورد را کاهش یا افزایش داد و قوس دسته را تنظیم کرد.

بنابراین وظیفه آن:

• تنظیم انحنای دسته
• جلوگیری از خم شدن دسته

تنظیم صحیح Truss Rod باعث می‌شود فاصله سیم‌ها از دسته استاندارد باشد و نوازندگی راحت‌تر شود.

پوزیشن مارکر Position Marker

پوزیشن مارکر یا Inlay Dots، برای تشخیص راحت فرت‌ها توسط نوازنده، بر روی فرت بورد حک می‌شوند. این مارکرها در گیتارهای مختلف متغیر است اما معمولا برای فرت‌های شماره 3، 5، 7 و 12 طراحی می‌شوند.

این علامت‌ها به نوازنده کمک می‌کنند سریع‌تر نت‌ها را پیدا کند، مخصوصاً برای هنرجویان مبتدی بسیار مهم هستند.

سیم گیتار Strings

اکثر گیتارها دارای 6 عدد سیم هستند که از مواد مختلفی ساخته می‌شوند. برای مثال در گیتار کلاسیک سه سیم پایینی که تریبل نام دارند از جنس نایلون و سه سیم بالایی که به بیس معروف هستند از جنس فلز می‌باشند.

مواد به کار رفته در سیم گیتار و ضخامت آن بر روی صدای سیم گیتار تاثیرگذار است. سیم‌های گیتار از قسمت خرک گیتار تا گوشی‌های کوک روی دسته آن کشیده شده و در جای خود ثابت هستند.

جنس سیم‌های گیتار تأثیر زیادی بر صدا دارد:

• Nylon → صدای نرم (گیتار کلاسیک)
• Steel → صدای شفاف و قوی (گیتار آکوستیک)

انتخاب سیم مناسب می‌تواند کیفیت صدای شما را به‌طور چشمگیری بهبود دهد.

پاشنه Heel

پاشنه یکی از اجزای گیتار است که دسته گیتار را به بدنه آن متصل می‌کند. در هنگام وارد شدن فشار بر روی سیم‌ها وجود پاشنه مانع جدا شدن دسته از بدنه می‌گردد.

خرک گیتار Bridge

خرک بخشی از ساختمان گیتار می‌باشد که روی قسمت بدنه آن چسبیده است و تیغه خرک و یا Saddle بر روی آن قرار می‌گیرد. البته در بعضی گیتارها خرک آن متحرک می‌باشد.

وظیفه Bridge:

• نگه داشتن سیم‌ها
• انتقال ارتعاش به بدنه

Bridge نقش مهمی در انتقال انرژی صوتی و کیفیت صدا دارد.

تیغه خرک  Saddle

تیغه خرک گیتار بر روی بریج سوار می‌شود و سر دیگر سیم‌ها قبل از اتصالشان به نقطه انتهایی از روی این قسمت عبور می‌کنند.

Saddle نقش مهمی در تنظیم ارتفاع سیم‌ها و کیفیت صدا بازی می‌کند.

پین خرک string peg

در گیتارهای آکوستیک به ازای هر سیم یک پین بر روی خرک وجود دارد که سیم پس از عبور از روی Saddle توسط آن به گیتار قفل می‌گردد.

بدنه گیتار

بدنه گیتار به بزرگترین قسمت و بخش پایینی آن گفته می‌شود که تمام اجزای گیتار به این بخش متصل می‌گردند. بخش بدنه گیتار از چوب‌های مختلفی ساخته می‌شود که هر نوع جنس چوب صدای منحصر به فردی را ایجاد می‌کند. در گیتارهای آکوستیک نقش جنس بدنه در تعیین کاراکتر صدای آن بسیار کلیدی است.

بدنه مهم‌ترین عامل در تعیین شخصیت صدای گیتار است. چوب‌های مختلف صدای متفاوتی تولید می‌کنند. برای مثال:

• Mahogany: صدای گرم
• Maple: صدای شفاف
• Spruce: صدای متعادل

حفره صدا Sound Board

حفره صدا بر روی صفحه صدای گیتار قرار دارد و در بیشتر گیتارهای کلاسیک به صورت دایره‌ای شکل می‌باشد. این حفره باعث می‌شود صدای گیتار طنین‌انداز شود.

وظیفه آن:

• تقویت صدا
• پخش بهتر ارتعاش

صفحه صدا Sound Board

تخته یا صفحه صدا در گیتار همان صفحه جلویی ساز است و ارتعاش سیم‌ها را به هوا منتقل می‌کند. نقش این صفحه در کیفیت صدای تولیدی گیتار بسیار مهم است.

Soundboard مهم‌ترین بخش در تولید و تقویت صدا در گیتار آکوستیک است. کیفیت این بخش تأثیر مستقیم بر کیفیت نهایی صدا دارد.

روزت  Rosette

روزت همان حلقه تزیینی دور حفره صدا می‌باشد. این حلقه هم جنبه تزیینی دارد و هم از آن برای تقویت چوب اطراف حفره صدا و ساختار بدنه استفاده می‌کنند.

چرا شناخت اجزای گیتار برای هنرجویان ضروری است؟

• یادگیری سریع‌تر نوازندگی
• کوک دقیق‌تر گیتار
• نگهداری بهتر از ساز
• انتخاب گیتار مناسب
• جلوگیری از آسیب به ساز

کلام آخر

ما در این مقاله سعی کردیم شما را با اسم اجزای گیتار و نقش هر کدام در عملکرد و صدادهی این ساز آشنا کنیم. آشنایی با ساختمان ساز یکی از مهم‌ترین مراحل در مسیر یادگیری موسیقی می‌باشد. اگر با سازتان آشنا باشید بهتر می‌توانید با آن ارتباط برقرار کنید. بعد از اینکه ساختار و کارایی قسمت‌های مختلف ساز را یاد گرفتید نوبت به انتخاب استاد می‌رسد. اگر به دنبال بهترین اساتید گیتار از سراسر کشور هستید کافی است در وبسایت سه لا چنگ ثبت‌نام نمایید.

در مجموعه ما بهترین و مجرب‌ترین مدرسین در حال آموزش آنلاین گیتار به هنرجوهای خود هستند و در زمینه تدریس آنلاین بسیار توانا می‌باشند. بنابراین می‌توانید با خیالی راحت در کلاس های آنلاین گیتار ما شرکت کنید و از یادگیری این ساز خوش‌صدا لذت ببرید. همچنین برای کسب اطلاع از شهریه کلاس موسیقی ۱۴۰۴ و ثبت‌نام می‌توانید با شماره 91098925-021 تماس حاصل نمایید و یا فرم مشاوره رایگان زیر را پر کنید تا در کوتاه‌ترین زمان ممکن با شما تماس بگیریم.

جهت مشاوره رایگان و ثبت‌نام در کلاس‌ها فرم زیر 👇 را پر کنید.

سوالات متداول درباره اجزای گیتار

1. مهم‌ترین بخش گیتار کدام است؟

بدنه (Body) و صفحه صدا (Soundboard) مهم‌ترین بخش‌های گیتار هستند، زیرا ارتعاش سیم‌ها را تقویت کرده و کیفیت نهایی صدا را تعیین می‌کنند. همچنین اجزایی مانند Bridge و Strings نیز در وضوح و قدرت صدا نقش مهمی دارند.

2. آیا همه گیتارها اجزای مشابه دارند؟

بله، همه گیتارها اجزای اصلی مشابهی مانند Headstock، Neck، Strings و Body دارند، اما در گیتار الکتریک اجزای اضافی مانند Pickup برای تقویت الکتریکی صدا وجود دارد.

3. آیا جنس چوب گیتار مهم است؟

بله، جنس چوب تأثیر زیادی بر طنین و کیفیت صدا دارد. چوب‌های با کیفیت باعث تولید صدای شفاف‌تر، گرم‌تر و حرفه‌ای‌تر می‌شوند.

4. آیا شناخت اجزای گیتار برای مبتدیان ضروری است؟

بله، شناخت Parts of Guitar یا همان اجزای گیتار باعث می‌شود نوازنده بهتر ساز را کوک کند، از آن نگهداری کند و سریع‌تر پیشرفت نماید.